Wznowienie postępowania o służebność

Potrzebne jest wznowienie postępowania o służebność przesyłu! I to jak najszybciej!

Takie myśli pojawiły się w głowie pana Karola. Na jego działce od wielu lat stał słup energetyczny. Pan Karol przeczytał, że może domagać się ustanowienia służebności przesyłu.

W tym celu złożył do sądu wniosek. Sprawa ciągnęła się przez dwa lata. W końcu, ku zaskoczeniu pana Karola sąd oddalił jego wniosek.

Stwierdził, że właściciel słupa energetycznego nabył w drodze zasiedzenia służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu. Pan Karol był oszołomiony. Jak można było zasiedzieć służebność, której w kodeksie cywilnym nie było?

Pan Karol złożył apelację. Sąd drugiej instancji oddalił ją jednak. Podobnie rzecz się miała ze skargą kasacyjną.

Nastąpił dzień 2 grudnia 2025 r. Pan Karol w telewizji usłyszał, że Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt P 10/16. Stwierdził w nim niezgodność z Konstytucją  zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wprowadzeniem służebności przesyłu do kodeksu cywilnego. Pan Karol poczuł swoją szansę 🙂

W jakich sytuacjach może zostać wznowione postępowania o służebność?

Wznowienie postępowania o służebność może nastąpić wyłącznie w sprawach prawomocnie zakończonych. Przykładem takiej sprawy jest postanowienie sądu oddalające wniosek o ustanowienie służebności przesyłu, od którego nie wniesiono apelacji.

Może nim być również postanowienie sądu II instancji oddalające apelację. Celem wznowienia postępowania jest umożliwienie ponownego rozpoznania sprawy.

Może to mieć miejsc gdy w sprawie doszło do poważnych uchybień procesowych lub ujawniono nowe okoliczności. Chodzi o okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie o służebność będziesz mógł wznowić np. gdy orzeczenie zostało wydane na skutek przestępstwa. Można wznowić gdy orzeczenie oparte zostało na dokumencie podrobionym lub przerobionym.

Sprawę będziesz mógł również wznowić gdy wykryjesz nowe dowody, które mogłyby mieć wpływ na wynik Twojej sprawy albo odnajdziesz inne prawomocne orzeczenie jej dotyczące.

Wznowienie sprawy o służebność ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Wznowić postępowanie o służebność będzie mógł również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Taka sytuacja miała miejsce w dniu 2 grudnia 2025 r.

W tym bowiem dniu  Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt P 10/16 stwierdzający niezgodność z Konstytucją  zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wprowadzeniem służebności przesyłu do kodeksu cywilnego. Więcej na ten temat pisałem w TYM artykule.

Co prawda w uchwale z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt III PZP 2/09, Sąd Najwyższy stwierdził, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzające w sentencji niezgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego, które nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania przewidzianej w art. 401¹ k.p.c., jednak stanowisko to zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt SK 17/18.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ograniczenie wolności i praw konstytucyjnych dokonane ww. uchwałą Sądu Najwyższego, poprzez zawężenie możliwości wznowienia postępowania, narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji.

Wymogi skargi o wznowienie postępowania

Aby nastąpiło wznowienie postępowania o służebność powinieneś złożyć skargę do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Skarga ta powinna spełniać wymogi pozwu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, a także wniosek o jego uchylenie lub zmianę.

Fundamentalne znaczenie ma wskazanie w skardze podstawy wznowienia i jej uzasadnienie. W przypadku gdy podstawą jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. powinieneś podać, że podstawą skargi jest stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt P 10/16, niezgodności z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że przepisy te umożliwiały nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, co stanowiło podstawę wydania orzeczenia oddalającego Twój wniosek o ustanowienie służebności przesyłu.

Powinieneś odwołać się do fragmentu uzasadnienia orzeczenia, w którym wskazano przyczynę oddalenia Twojego wniosku.

Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest z dnia 2 grudnia 2025 r. Oznacza to, że skargę powinieneś wnieść najpóźniej w dniu 2 marca 2026 r.

W skardze powinny być wskazane okoliczności potwierdzające zachowanie terminu do jej wniesienia. W tym celu należy powołać się na datę wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Skarga nie może być jednak wniesiona, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego wniosek o ustanowienie służebności przesyłu upłynęło więcej niż 10 lat.

Po wniesieniu skargi sąd dokonuje jej kontroli formalnej. W przypadku jej pomyślnego przejścia sąd ponownie rozpozna Twoją sprawę. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania dojdzie do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, może zmienić zaskarżone orzeczenie i ustanowić służebność przesyłu.

Piotr Bożałkiński
radca prawny

***

Sporządzony przeze mnie wzór wniosku o ustanowienie służebności przesyłu możesz uzyskać TUTAJ

***

Przeczytaj również artykuły:

• Kiedy możesz ustanowić służebność przesyłu?
• Służebność przesyłu
• Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu.

***

Niezgodność z Konstytucją zasiedzenia służebności

Pan Krzysztof z radością przyjął wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. stwierdzający niezgodność z Konstytucją  zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.

Dostał on bowiem przed laty od rodziców widokową działkę  w Beskidach. Problem stanowił słup energetyczny przesłaniający widok na okolicę.

Pan Krzysztof próbował coś z tym problemem zrobić. Właściciel słupa nie zamierzał jednak go usuwać ani też zapłacić panu Krzysztofowi jakiegokolwiek pieniędzy [Czytaj dalej…]